Ieders Pakkie An

Ieders Pakkie An

Door: FHI Digitaal

T’is mijn pakkie an nie. Ik associeer dergelijke terminologie met asociaal gedrag. Vriendelijker gezegd, het doet wat kortzichtig, bureaucratisch, ambtenaarachtig aan.

Hoe we omgaan met ons afval, onze afdankertjes, dat is ieders pakkie an, toch?

De overheid stelt dat alle producenten van technologische apparaten er voor verantwoordelijk zijn dat die apparaten, zodra ze zijn afgedankt, worden ingezameld en duurzaam worden verwerkt, gerecycled. Niemand anders’ pakkie an dus, toch?

Leuk bedacht overheid, probleem opgelost. Alles wordt keurig gerecycled en zo niet, dan weten we naar wie we moeten wijzen.

Wat is dat trouwens, recyclen? ‘Hergebruik’ is de meest gangbare vertaling. ‘Recirculatie’ is een synoniem. Een producent van een multimeter verkoopt dat apparaat, via een importeur, een distributeur, een handelsbedrijf aan een installatiefirma. Na verloop van tijd is het apparaat afgeschreven. Er komt een nieuwe generatie apparaten het bedrijf binnen. Een medewerker van de installatiefirma mag voor een symbolisch bedrag de oude multimeter overnemen voor privégebruik. Na verloop van enkele jaren schenkt de medewerker de multimeter aan een hulpverleningsproject in Afrika. De oorspronkelijke producent is verantwoordelijk dat de multimeter netjes, verantwoord wordt gerecycled… We zijn inmiddels ten minste zes schakels in de keten en twee werelddelen verder…

Aan een ziekenhuis wordt een nieuwe MRI-scanner geleverd. De oude wordt vervangen. Die oude wordt door het ziekenhuis gedoneerd aan een ziekenhuis in Moldavië. Eindelijk kunnen in het armste hoekje van Europa ook mensen worden behandeld. Na een aantal jaren krijgt het ziekenhuis in Moldavië een tweede exemplaar van hetzelfde type scanner. “Fijn, want de eerste werkt niet zo goed meer. Dan kunnen we die mooi laten staan om de componenten te gebruiken als er bij de tweede iets kapot gaat”. De leverancier is verantwoordelijk dat beide apparaten worden ingezameld en gerecycled, gerecirculeerd…

Het is nog ingewikkelder. Op basis van Europese wetgeving zal de producent moeten zorgen dat ten minste 65% van de hoeveelheid nieuw geleverde apparatuur elk jaar terugkomt en wordt verwerkt door verwerkingsbedrijven die kunnen garanderen dat die verwerking ‘volgens de regels’ plaatsvindt.

U voelt ‘em. Hier wordt een partij verantwoordelijk gesteld voor een proces waar die partij geen zeggenschap over heeft. Een klassiek voorbeeld van verantwoordelijkheid zonder bijbehorende bevoegdheden. De functionaris die moet zorgen dat alle materiaal op tijd aanwezig is, maar die niet bevoegd is om bestellingen te doen. De projectengineer die verantwoordelijk is dat alles werkt, maar die niet bevoegd is om de mensen die in het project werken aan te sturen.

Dit is geen theorie. Het is harde werkelijkheid. En dan hebben we het nog niet over wat er gebeurt in de afvalketen, bij opkopers, ‘brokers’, inzamelaars, tweedehands handel, al dan niet legale verwerkers.

Voor de technologiebranches hebben we een aparte organisatie opgericht om de verplichtingen die producenten kregen opgelegd te kunnen regelen, de stichting RTA, Recycling Technologische Apparatuur. Vanzelfsprekend doen we dat dan zo ‘lean & mean’ mogelijk. Ook dat is een gevecht. De minister moet aan de politiek, in Den Haag en in Europa, laten zien dat hij of zij de doelstellingen heeft gerealiseerd: 65% per jaar duurzaam retour. Maar de producenten zijn verantwoordelijk…

“Wat nu?” zei Pichegru. Natuurlijk zeggen we tegen de minister dat wij niet verantwoordelijk kunnen zijn zonder bevoegdheden. “Het is de wet” is het antwoord. “Die kun je niet handhaven, niet controleren, minister”. Het ziet er Trumpiaans uit, regeren bij decreet en via twitter.

“Zij zijn groot en wij zijn klein” zei Calimero, en hij berustte. Pichegru deed dat niet. Hij verzon een list, maakte gebruik van dichtgevroren rivieren om Nederland voor de Fransen te veroveren. Onderlinge afhankelijkheid, hechte relaties in de waardeketen, dat zijn onze dichtgevroren rivieren. Ieders pakkie an, niet alleen de producent-leverancier, maar ook zijn klant, de gebruiker, ook de hergebruiker, de ‘reburbisher’ die een ‘oud’ apparaat weer opknapt, ook degene die de componenten opnieuw gebruikt, ook de verwerker, allemaal zijn we verantwoordelijk.

En als de producent kan rapporteren wanneer hoeveel er in de markt wordt gebracht en wat hij retour krijgt, dan kunnen de andere schakels in de keten dat natuurlijk ook. Extra regeldruk? Ammehoela, overal gelden al zoveel regels om zaken te registreren en te administreren, dat alle informatie allang voorhanden is, althans bij diegenen die serieus en consciëntieus hun business doen en zich aan de wet houden…

Het is en blijft de taak en verantwoordelijkheid van de overheid om daar op toe te zien.

Zelfs onze overheid heeft een ‘pakkie an’…

Kees Groeneveld