De AI Act: wat betekent het voor technologiebedrijven in Nederland en België?

Branche

Gebouw Automatisering Industriële Automatisering Industriële Elektronica Laboratorium Technologie

Onderwerp

Van chatbots die klanten te woord staan tot software die medische data interpreteert: kunstmatige intelligentie (AI) is in minder dan twee jaar tijd onmisbaar geworden voor het bedrijfsleven. Om veilig gebruik van deze technologie te waarborgen en misbruik te voorkomen, heeft de Europese Unie de AI Act ingesteld.

In dit artikel gaan we dieper in op de inhoud waarbij we specifiek inzoomen op de relevantie voor technologiebedrijven.

Wat is de AI Act?

De AI Act is een Europese verordening met regels voor het gebruik, de ontwikkeling en de toepassing van AI-systemen. In plaats van één uniforme set met regels werkt de AI Act met risicocategorieën: hoe groter de potentiële invloed van AI op mens en maatschappij, hoe strenger de regels. De wet onderscheidt vier groepen.

Verboden AI: toepassingen die een onaanvaardbaar risico vormen, mogen niet worden ingezet. Denk aan systemen die misbruik maken van kwetsbare mensen of software die de vrije keuze van personen beperkt door gedragsmanipulatie.
Hoog-risico AI: systemen die in deze categorie vallen, moeten aan strenge eisen voldoen voordat ze ingezet mogen worden. Voorbeelden zijn: toepassingen in de kritieke infrastructuur of medische apparatuur.
Beperkt risico: hier geldt een transparantie- en informatieplicht. Bij chatbots moet bijvoorbeeld duidelijk zijn dat een mens met een machine praat en bij AI-gegenereerde content moeten bedrijven melden dat het om AI gaat.
Minimaal risico
Hier gelden vrijwillige gedragscodes, maar geen verplichtingen.

Welke bedrijven vallen onder de AI Act?

De AI Act geldt voor Europese bedrijven en organisaties die:

AI ontwikkelen
AI inzetten als dienst
AI importeren of distribueren binnen de EU
AI intern gebruiken voor beslissingen of automatisering

Alle partijen binnen de supply chain moeten voldoen aan de AI Act. Dit geldt ook voor niet-Europese leveranciers die zakendoen met EU-bedrijven.

Wat zijn de kansen voor het bedrijfsleven?

Critici vrezen dat de regelgeving innovatie afremt door extra bureaucratie, maar de AI Act biedt ook kansen voor technologieondernemers:

Positioneren merk: vroegtijdige compliance vergroot het vertrouwen van klanten en partners in jouw bedrijf.

Aantrekken investeerders: een sterke juridische basis trekt investeerders aan doordat risico’s minder groot zijn.

Versterken voortrekkersrol: bedrijven in Nederland en België verstevigen hun internationale voortrekkersrol door de ontwikkeling van hoogwaardige en veilige AI-oplossingen.

Wanneer is de AI Act geldig?

De AI Act is sinds 1 augustus 2024 officieel van kracht binnen Europa. Om bedrijven de tijd te geven om compliant te worden, voert de EU de nieuwe wet in fases in. Sommige onderdelen gelden al. Zo is het gebruik van verboden AI-systemen sinds 2 februari 2025 niet meer toegestaan. Voor de komende jaren staan drie belangrijke deadlines op de agenda:

2 augustus 2026: hoog-risico systemen die gebruik maken van AI moeten voldoen aan de AI Act.
2 augustus 2026: transparantie- en informatieplicht (categorie ‘beperkt risico’) is doorgevoerd.
2 augustus 2027: de wet geldt ook voor risicoproducten met ingebouwde AI.

Handhaving en boetes

AI-toezichthouders krijgen de bevoegdheid om inspecties uit te voeren en systemen stil te leggen. Daarnaast kunnen bedrijven die de wet niet naleven hoge boetes krijgen.

Tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde omzet voor verboden AI-praktijken.
Tot €15 miljoen of 3% van de omzet voor hoog-risico overtredingen of transparantieovertredingen.
Tot €7,5 miljoen of 1% van de omzet voor onjuiste informatieverstrekking aan toezichthouders.

Wat kun je nu doen?

FHI adviseert technologiebedrijven om bestaande systeemrisico’s te inventariseren, kwetsbaarheden in kaart te brengen en een plan te maken om op tijd compliant te zijn. Deze voorbereidingen kost weliswaar tijd en geld, maar bieden ook concurrentievoordeel doordat betrouwbare en transparante AI-producten meer vertrouwen wekken bij klanten en partners.

Tip: heb je behoefte aan juridische ondersteuning? FHI-leden hebben toegang tot juridisch advies en specialistische hulp van onze partners Vestius Advocaten en Coupry Advocaten. Het eerste gesprek van een uur is vrijblijvend. Mocht je meer juridische ondersteuning wensen, dan geldt een gereduceerd uurtarief voor FHI-leden. Op onze website vind je meer informatie over FHI Advies en de andere ledenvoordelen.