Word of Laboratory: technologie voor het lab van morgen

De World of Laboratory brengt alle relevante onderwerpen voor laboratoria in industrie, gezondheidszorg en onderzoek samen. De exposanten informeren je over de nieuwste oplossingen, van inrichting en apparatuur tot analytische instrumenten en chemicaliën. Het programma van seminars, workshops en X-peditions is samengesteld om te inspireren én praktische tips mee te geven. Volg lezingen en workshops over veiligheid, analysetechnieken, duurzaamheid, sample management, AI en life sciences.

Veiligheid

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker in een omgeving waar dagelijks met gevaarlijke stoffen, biologische materialen en specialistische apparatuur wordt gewerkt. Veiligheid is daarom een integraal onderdeel van het laboratoriumwerk. Het gaat niet alleen om regels en protocollen, maar vooral om bewust handelen in elke stap van het proces. Van opslag en gebruik van stoffen tot gedrag op de werkvloer: veiligheid begint bij alertheid en kennis van risico’s.

Veiligheid in het lab draait allang niet meer uitsluitend om het omgaan met gevaarlijke stoffen, maar om een bredere benadering van risico’s. Thema’s als biosecurity en dual-use vragen om bewustwording: hoe voorkom je dat kennis of materialen onbedoeld verkeerd worden ingezet? Dit vraagt niet alleen om technische maatregelen, maar ook om een veiligheidscultuur waarin medewerkers verder kijken dan hun eigen dagelijkse praktijk en leren risico’s vanuit verschillende perspectieven te benaderen.

Ook ergonomie en mentale gezondheid spelen een belangrijke rol in het voorkomen van incidenten. Langdurig pipetteren, repeterende handelingen en hoge werkdruk kunnen leiden tot fysieke klachten en verminderde alertheid. Aandacht voor werkhouding, werkplekinrichting en mentaal welbevinden draagt direct bij aan een veiligere werkomgeving en betere prestaties in het lab.

Tijdens de World of Laboratory staan bewustwording en veiligheid binnen de volledige keten centraal. Binnen dit thema worden seminars, workshops en een X-pedition georganiseerd, waarin je praktische handvatten krijgen om veiligheid structureel te verankeren in je dagelijkse werkpraktijk.

Duurzaamheid

Duurzaamheid is voor veel laboratoria een belangrijk aandachtspunt. Tegelijkertijd is een lab geen doorsnee werkomgeving: hoge kwaliteitseisen, specialistische apparatuur en strikte veiligheidsnormen maken verduurzamen complexer dan in een kantooromgeving. Laboratoria verbruiken veel water en energie en produceren aanzienlijke hoeveelheden afval. Juist daarom groeit de aandacht voor praktische maatregelen waarmee laboranten en labmanagers hun werkomgeving stap voor stap duurzamer kunnen inrichten, zonder concessies te doen aan kwaliteit en veiligheid.

Die verduurzaming begint vaak met bewustwording en kleine aanpassingen. Denk aan energie besparen door slim gebruik van apparatuur, het optimaliseren van koeling en ventilatie of het uitschakelen van instrumenten wanneer ze niet nodig zijn. Ook afvalscheiding en het terugdringen van wegwerpmaterialen leveren direct winst op. Zulke maatregelen lijken eenvoudig, maar hebben op de schaal van een laboratorium een grote impact op het totale verbruik.

Daarnaast speelt duurzaamheid een rol in de hele keten rondom het lab. Steeds vaker wordt gekeken naar duurzame alternatieven voor materialen, verpakkingen en chemicaliën. Ook de manier waarop onderzoek wordt ingericht, verandert: slimmer plannen, efficiënter omgaan met samples en het beperken van verspilling dragen bij aan een lagere ecologische voetafdruk. Duurzaamheid gaat daarmee niet alleen over faciliteiten, maar ook over keuzes in processen en werkwijzen.

Tijdens de World of Laboratory staat de stap van groen denken naar groen doen centraal. Je volgt een X-pedition langs duurzame oplossingen in het lab en kunt deelnemen aan praktische workshops. Onderwerpen als energieverbruik en -reductie, afvalstromen en recycling, en duurzaamheidsrichtlijnen en certificering komen hierbij aan bod.

AI in het lab

Kunstmatige intelligentie krijgt een steeds prominentere rol in het laboratorium. Waar analisten vroeger handmatig grote hoeveelheden data moesten interpreteren, kunnen algoritmen nu patronen herkennen die voor het menselijk oog nauwelijks zichtbaar zijn. Van beeldanalyse en dataverwerking tot het optimaliseren van meetprocessen: AI helpt laboratoria sneller, consistenter en slimmer te werken. Daarmee verschuift de rol van de laboratoriummedewerker geleidelijk van uitvoerend naar regisserend en controlerend.

Vooral bij het analyseren van complexe datasets bewijst AI zijn waarde. In de gezondheidszorg ondersteunt kunstmatige intelligentie bijvoorbeeld bij diagnostiek en het vinden van behandelopties, zoals in de oncologie. Door grote hoeveelheden patiëntdata, meetresultaten en beeldmateriaal te combineren, ontstaan inzichten die anders moeilijk te verkrijgen zijn. Dit versnelt niet alleen het onderzoeksproces, maar kan ook directe impact hebben op patiëntenzorg en behandeltrajecten.

Tegelijkertijd roept de inzet van AI belangrijke vragen op. Hoe betrouwbaar is de data waarop algoritmen worden getraind? Waar ligt de grens tussen menselijke expertise en geautomatiseerde besluitvorming? Steeds vaker wordt gesproken over hybride intelligentie, waarin mens en technologie samenwerken.

Tijdens de World of Laboratory staat de impact van AI op het dagelijks werk in het lab centraal. Via seminars en demo’s op de beursvloer ontdekken bezoekers hoe kunstmatige intelligentie vandaag al wordt toegepast in laboratoria en welke ontwikkelingen de komende jaren bepalend zijn.

Sample management

Sample management is een onmisbare schakel in elk laboratoriumproces. Van monstername en sample prep tot opslag en analyse: elke stap in de workflow bepaalt de betrouwbaarheid van het uiteindelijke resultaat. Naarmate laboratoria met grotere aantallen en complexere monsters werken, groeit het belang van een gestroomlijnde en foutloze sample workflow. Goede registratie, traceerbaarheid en consistente werkwijzen zijn essentieel om kwaliteit te waarborgen en resultaten reproduceerbaar te maken.

De schaal waarop met samples wordt gewerkt neemt bovendien sterk toe. Grote biobanken met miljoenen monsters laten zien hoe belangrijk het is om samples over lange tijd zorgvuldig te beheren en toegankelijk te houden voor onderzoek. Dit vraagt om slimme opslagsystemen, digitale registraties en efficiënte logistiek binnen het lab. Sample management is daarmee niet alleen een praktische, maar ook een strategische uitdaging geworden voor laboratoria in onderzoek en gezondheidszorg.

Ook in de dagelijkse handelingen speelt sample management een grote rol. Handmatige stappen zoals pipetteren en sample prep lijken eenvoudig, maar zijn bepalend voor de nauwkeurigheid van analyses. Training, standaardisatie en waar mogelijk automatisering helpen om menselijke fouten te minimaliseren. Tegelijkertijd blijft vakmanschap belangrijk: goed sample management is een combinatie van techniek, discipline en ervaring.

Tijdens de World of Laboratory krijgt dit thema een praktische invulling met een X-pedition. Bezoekers volgen een route langs alle onderdelen van de sample workflow, van voorbereiding tot opslag.

Analysetechnieken

Analysetechnieken vormen het kloppend hart van elk laboratorium. Ze bepalen hoe nauwkeurig, betrouwbaar en snel metingen worden uitgevoerd. Door technologische vooruitgang verschuiven de grenzen voortdurend: analyses worden gevoeliger, meettijden korter en monstervolumes kleiner. Daarmee groeit ook de rol van het lab in het oplossen van actuele vraagstukken binnen industrie, milieu en gezondheidszorg. Nieuwe analysemethoden maken het mogelijk om data te verzamelen die voorheen simpelweg niet toegankelijk was.

Innovaties zorgen ervoor dat laboratoria steeds slimmer en efficiënter kunnen werken. Denk aan technieken zoals pyrolyse-GC/MS voor het analyseren van microplastics, waarmee complexe monsters snel en nauwkeurig in kaart worden gebracht. Tegelijkertijd winnen duurzame analysetechnieken terrein. Methoden zoals superkritische vloeistofchromatografie laten zien dat hoge prestaties en een lagere milieu-impact goed samengaan. Dit past binnen een bredere beweging waarin laboratoria niet alleen kijken naar meetresultaten, maar ook naar de manier waarop die tot stand komen.

De grenzen van analyse verplaatsen zich bovendien steeds vaker buiten het traditionele laboratorium. Mobiele analysemethoden en compacte meetopstellingen maken het mogelijk om ter plekke metingen uit te voeren, bijvoorbeeld voor waterkwaliteit of milieumonitoring. Dit verkort de tijd tussen monstername en resultaat aanzienlijk en maakt snelle besluitvorming mogelijk. Zulke toepassingen tonen aan dat analysetechnieken niet alleen preciezer, maar ook flexibeler en praktischer worden ingezet in het veld.

Tijdens de World of Laboratory krijgen analysetechnieken volop aandacht in expertsessies. Hier gaan specialisten in op meetoplossingen voor actuele analysevraagstukken, zoals PFAS, microplastics en mycotoxines.

Life Science

De life sciences ontwikkelen zich razendsnel. Waar onderzoek voorheen vooral fundamenteel was, draait het nu steeds meer om toepasbaarheid, opschaling en concrete impact op gezondheidszorg en industrie. Laboratoria spelen hierin een sleutelrol: zij vertalen nieuwe biologische inzichten naar diagnostiek, therapie en innovatieve producten. Technologieën zoals DNA-analyse, 3D-celkweek en geavanceerde data-analyse maken het mogelijk om processen op moleculair niveau te begrijpen en aan te sturen.

Een van de meest ingrijpende ontwikkelingen is de vooruitgang in DNA-onderzoek. Technieken als Next Generation Sequencing (NGS), single cell analyse en metagenomics geven onderzoekers ongekend gedetailleerd inzicht in genetische informatie van individuen, cellen en complete microbiomen. Dit opent de deur naar snellere en nauwkeurigere diagnostiek en zelfs nieuwe detectiemethoden. Diagnostiek verschuift bovendien steeds vaker richting point-of-care, waar snelheid en betrouwbaarheid cruciaal zijn.

Ook op therapeutisch vlak verandert er veel. Innovaties zoals organoids en 3D-celmodellen maken het mogelijk om menselijk weefsel in het laboratorium na te bootsen, waardoor geneesmiddelen realistischer getest kunnen worden. Tegelijkertijd zorgen doorbaraken als immunotherapie (bijvoorbeeld CAR-T) en CRISPR-Cas voor geheel nieuwe behandelmethoden. De CRISPR-revolutie maakt gerichte aanpassingen in DNA mogelijk, met grote gevolgen voor onderzoek en geneeskunde.

Tijdens de World of Laboratory komt het thema life science uitgebreid aan bod. In seminars bespreken we innovaties zoals organoids, 3D-celmoddelen, immunotherapie, NGS, single cell en metagenomics.